Akıllı Ulaşımda GTFS (General Transit Feed Specification) – I
akıllı şehir kavramının en temel alt kavramı ve olmazsa olmazı elbetteki akıllı ulaşım. akıllı ulaşımın temel amacını ise “a noktasından b noktasına en hızlı , ekonomik ve güvenli ulaşım” şeklinde özetleyebiliriz.
akıllı ulaşımı ise kendi içinde farklı alanlara ayırabiliriz. bunlara örnek verecek olursak
- toplu ulaşım yapısı ve planlaması
- sinyalizasyon ve yönlendirmeler
- park sistemleri
- trafik analizi ve navigasyon hizmeti
vb şeklinde sayıyı arttırabiliriz. şimdi gelelim yazımızın ana konusuna toplu taşıma ile a noktasından b noktasına erişim olayına.
bir şekirde a noktasından b noktasına gitmek istediğimizi düşünelim. bunun için neler gerekmektedir aklımıza gelebilecekleri yazmaya çalışalım.
- öncelikle cebinizde ulaşımı sonlandıracak seviyede para olması gerekmektedir ve toplu ulaşım sistemine ait ödeme sistemine sahip olmalısınız. güzergahtaki seferlere ait ücret bilgisini bilmelisiniz.
- bineceğiniz ve ineceğiniz durakları bilmelisiniz
- aktarma yapacaksanız aktarma noktalarını bilmelisiniz.
- birden fazla alternatif varsa metro, vapur v.b. bu alternatifleri bilmelisiniz
- ….
temel olarak en hızlı ve ekonomik olarak yolculuğu gerçekleştirmek için yukarıdaki bilgileri sahip olmalısınız. bu bilgileri bir düzen altında toplanması ve paylaşılması için standart altında toplama gereksinimi sonucu oluşturulmuş standartlardan bir tanesi General Transit Feed Specification (GTFS) dir.
GTFS standartı ile toplu taşıma bilgileri için 13 farklı dosya – tablo oluşturulmuştur. Bu standart gereği 6 tanesi zorunludur. standartda kullanılan dosyalar ait temel açıklamalar aşagıdaki tabloda yer almaktadır. tablolar hakkında daha detaylı bilgi almak için dosya adları üzerine tıklayabilirsiniz.
| Dosya adı | Zorunluluk durumu | Açıklaması |
|---|---|---|
| agency.txt | gerekli | verileri sağlayan bir veya daha fazla toplu ulaşım hizmeti sağlayan kurumlara ait bilgiler |
| stops.txt | gerekli | araçların yolcu indirme/birdirme yaptıkları noktalar. |
| routes.txt | gerekli | güzergah bilgisi yer alır. güzergah üzerinden birden fazla sefer bulunabilir. |
| trips.txt | gerekli | Güzergah üzerindeki tüm sefer bilgilerini içerir.
Her rota için geziler. Gezi, belirli bir saatte gerçekleşen iki veya daha fazla durak dizisidir. |
| stop_times.txt | gerekli | Toplu taşıma araçlarının duraklara ulaşma ve duraktan ayrılma zamanı yer alır. |
| calendar.txt | gerekli | Hizmetin ne zaman başlayıp bittiğini ve hizmetin mevcut olduğu haftanın günlerini belirtir. |
| calendar_dates.txt | isteğe bağlı | Calendar.txt dosyasında tanımlanan servisler için istisnaları içerir. örnek olarak resmi tatillerdeki değişimler. |
| fare_attributes.txt | isteğe bağlı | Toplu ulaşım kurumlarının güzergahlar için belirlediği ücret bilgileri yer almaktadır |
| fare_rules.txt | isteğe bağlı | Toplu ulaşım kurumlarının güzergahlar için belirlediği ücret bilgileri uygulama kuralları yer almaktadır. |
| shapes.txt | isteğe bağlı | bir güzergahın harita üzerinde temsil edilirken kullanılacak çizgi ve simgeler kuralları. |
| frequencies.txt | isteğe bağlı | Güzergahlardaki değişen servislere ait zaman bilgilerini, aradaki süre farkları içerir. |
| transfers.txt | isteğe bağlı | Transfer noktaları arasındaki aktarım için bağlantı kurallar. (30 dk içerisinde ücretsiz v.b. gibi) |
| feed_info.txt | isteğe bağlı | İçerik hakkında yayıncı, sürüm ve son kullanma bilgileri gibi ek bilgileri |
dosyalar arasında temel bağlantıları gösteren diagram ise aşagıdaki yer almaktadır.
bu verilerin işletmeci, belediye v.b. bir organizasyon tarafından hazırlanıyor olması ve tüm geliştiricilere açılıyor olması gerekliki buraya kadar baktığımız temel bilgiler bir işe yarasın. ülkemiz için bu bilgilerin olduğu işletmeci belediye bilgisi ne yazıkkı iki elin parmakları kadar.
google, microsoft, yandex gibi şirketlerin harita uygulamaları üzerinden belirgin iller için navigasyon seçenekleri arasında toplu taşıma seçenekleri çıkmaktadır.
sadece bu alanda özelleşen moovit uygulmasına göre ülkemize toplu taşıma bilgisinin yer aldığı iller aşagıdaki gibidir. yani bu illere ait veriler bir şekilde paylaşılıyor – paylaşılmış durumdadır.
bu bilgilere ulaşabilirseniz gelişime açık olan bu alanda bir uygulama yazabilirsiniz. bu yazıyı yazarkent istanbul haricinde bu verilere ulaşamadığımı belirtmek isterim. verilere ulaştıktan sonra moovit tarzından bir hizmet sunabilmenin nasıl yapılacağını merak ediyorsanız
opentripplanner.org
adresini inceleyebilirsiniz. bu noktada esas girişim belediyelerin bu verileri hızlıca oluşturacakları ve günceleyecekleri bir arayüz servise sunmak daha sağlıklı olacaktır.
toplu ulaşım verisi konusunda ülkemizde en iyi şehir istanbul. bunun nedeni ise avrupa birliğinin akıllı şehirler projesinde pilot şehirlerden bir tanesi olması. proje nedir neler yapıldığını merak ediyorsanız www.citysdk.eu adresi size yardımcı olacaktır.
bir sonraki yazıda basit bir uygulama anlatmaya çalışacağım. yazı konusunda tarih net olmadığı için o işin detayını merak edenler
https://developers.google.com/transit/gtfs/
http://gtfs.org
https://github.com/opentripplanner
https://github.com/BlinkTagInc/gtfs-to-html
adreslerini inceleyebilirsiniz.
“/usr/bin/env: `node’: Böyle bir dosya ya da dizin yok” hatası
fcicek@fcicek-home:~$ cordova create MyApp /usr/bin/env: `node': Böyle bir dosya ya da dizin yok
hatası ile karşılaşıyorsanız nodejs ile ilgili eksik bir şeyler kurulmuş olabilir..
root@fcicek-home:~# sudo apt-get install nodejs-legacy
ı tekrar kurduktan sonra yeniden denmekte fayda var.
fcicek@fcicek-home:~$ cordova create MyApp ? May Cordova anonymously report usage statistics to improve the tool over time? Yes Thanks for opting into telemetry to help us improve cordova. Creating a new cordova project
HC-SR04 ultrasonik modül kullanarak arduino uno platformunda mesafe ölçümü örneği 1
ultrasonik alıcı vericiler mesafe ölçme, cisim algılama vb bir çok alanda günlük hayatımızın içinde yer almaktadır. tüm bu uygulamalar sesin farklı ortamlarda yayılma hızının farklı olması, yansıma ve doppler kanunlarının kullanılması ile mümkün olmaktadır.
sesin yayılma hızı ortam yoğunluğuna, sıcaklığa vb kriterere bağlı değişmektedir. 0 derecede 1 atmosferde sesin havada yaklaşık olarak 340 m/s ile hızla ilerlediğini kabul edebiliriz. (kritik bir uygulama yapılmıyorsa)
konu hakkında bilgi alınmak istenirse https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/sound.html adresinden yararlanılabilir.
piyasdaki en uygun fiyatlı ultrasonic sensor HC-SR04. bu nedenden dolayı çokca örnek uygulama bulabilirsiniz. ürüne ait temel bilgiler ve zamanla diagrami aşağıda yer almaktadır.
| Çalışma Voltajı | DC 5V |
| Çektiği Akım | 15 mA |
| Çalışma Frekansı | 40 Hz |
| Maksimum Görme Menzili | 4m |
| Minimum Görme Menzili | 2cm |
| Görme Açısı | 15 ° |
| Tetik Bacağı Giriş Sinyali | 10 us TTL Darbesi |
| Echo Çıkış Sinyali | Giriş TTL sinyali ve Mesafe Oranı |
| Boyutları | 45mm x 20mm x 15mm |

bu bilgilere göre echo portundan okuduğumuz değeri 58 e bölersek cismin uzaklığını cm cinsinden yaklaşık olarak elde etmiş oluruz.
HC-SR04 ün arduino ile fiziksel bağlantılarını aşagıdaki şekilde yapabiliriz. kullanacağınız pingleri kendi uygulamanıza göre uyarlayabilirsiniz.

devreye ait kod ise
/*
HC-SR04 ornegi
* Arduino | HC-SR04
* -------------------
* 5V | VCC
* 10 | Trig
* 9 | Echo
* GND | GND
*/
//hc-sr04 sensorune ait kullanicak trigger ve echo portlari
const int trig_pin = 10;
int echo_pin = 9;
//uygulamada kullanilacak guvenli mesafe
int guvenlik_mesafesi = 10;
//uygulamada gunveli mesafe bilgisini ledle takip edebilmek icin
//kullanilacak pinler
int led_mesafe_guvenli = 3,
led_mesafe_guvensiz = 2;
void setup() {
//uygulada kullanilacak pinlerin durumunu ayarlayalim
Serial.begin(9600);
pinMode(trig_pin, OUTPUT);
pinMode(echo_pin, INPUT);
pinMode(led_mesafe_guvenli, OUTPUT);
pinMode(led_mesafe_guvensiz, OUTPUT);
}
void loop()
{
//sesin_suresi milisaniye cinsinden bir veridir.
//bu veri santimetreye cevrilmektedir.
long sesin_suresi, mesafe_cm;
//olcum oncesi trigger low yapilarak sinyal gonderilmesi engellenir
//10 ms sinyal gonderildikten sonra
//bunun amaci olasi hata olcumlerini minimize etmektedir
digitalWrite(trig_pin, LOW);
delayMicroseconds(2);
digitalWrite(trig_pin, HIGH);
delayMicroseconds(10);
digitalWrite(trig_pin, LOW);
//
pinMode(echo_pin, INPUT);
sesin_suresi = pulseIn(echo_pin, HIGH);
// olculen sureyi cm olarka mesafeye cevirme
mesafe_cm = sesin_suresi / 29 / 2 ;
//modulun olcum sinirlari disinda ise seri porttan menzil disi mesajinin
//olcum sinilari icinde ise mesafe bilgisinin seria porttan gonderilmesi
if (mesafe_cm > 200 || mesafe_cm < 2){
Serial.println("Menzil Disi");
}
else {
Serial.print(mesafe_cm);
Serial.print(" cm");
Serial.println();
}
//olculen mesafenin guvenli mesafe icinde olup olmaginin testi
//olculen mesafeye ledlerinin durumunun degistirilmesi
if (mesafe_cm > guvenlik_mesafesi)
{
digitalWrite(led_mesafe_guvenli, HIGH);
digitalWrite(led_mesafe_guvensiz, LOW);
}
else
{
digitalWrite(led_mesafe_guvensiz, HIGH);
digitalWrite(led_mesafe_guvenli, LOW);
}
delay(100);
}
dfdf
basit arduino uygulamaları : led animasyon 1
arduino konusunda en temel uygulamalardandır led flash uygulaması yapmak. konuya meraklı kişiler ilk ledli uygulamasını yaptıktan sonra daha elle tutulur şeyler yapmak isterler. bu noktada bir zaman yapmış olduğum bir uygulamayı bende yazı haline getireyim.
uygulamada uno r3 kullandım. uno nun 3, 5, 6, 9, 10, 11 pinleri çıkış olarak kullanılmaktadır. ledleri bu pinlere bağlamadan önce 200 ohm civarı bir direnç kullanmayı unutmayın. devrenin şeması aşağıdaki gibidir.

devrenin kodu ise
int led_sayisi = 6;
int led_pin[6] = {3, 5, 6, 9, 10, 11};
void setup() {
Serial.begin(9600);
//belirledigimiz tum pinleri cikis yapalim
for (int i = 0; i < led_sayisi; i++) {
pinMode(led_pin[i], OUTPUT);
}
}
void loop() {
animasyon_1();
}
void animasyon_1() {
//tüm ledleri sonuk olarak belirleyelim
int led_durum[6] = {0, 0, 0, 0, 0, 0 };
for (int j = 0; j < 2; j++) {
//tum ledlerin konumunu sırasyla degistirelim
//ilk dongude led sonuk durumdaysa yanacak
//dongu tekrar edersen yanik durumdaysa sonecek
for (int i = 0; i < led_sayisi; i++) {
led_durum[i] = ~led_durum[i];
digitalWrite(led_pin[i], led_durum[i]);
delay(150);
}
}
}
devreyi kurup uygularsanız aşagıda yer alan videodaki gibi sonuç göreceksiniz.
yıllar sonra delphi
embarcadero mail atıp duruyor.. delphinin yeni versiyonu çıktı diye.. yıllar sonra deneyelim eski tadını verecekmi..
kurulum için gerekli dosyaları aşagıdaki adreslerden indirebiliyormuşuz..
http://altd.embarcadero.com/download/radstudio/10.1/delphicbuilder10_1.iso
http://altd.embarcadero.com/getit/installer/18.0/release/build_22858_6822_v002/BaseInstaller/radstudiosetup_build_22858_6822_RTM.exe
mysqlde 0000-00-00 tarih bilgisinden kurtulmak
UPDATE tablo_adi SET tarih_sutun = NULL WHERE tarih_sutun = ‘0000-00-00’;
nesnelerin interneti için veri kayıt alanları : thingspeak platformunun raspberry ile kullanım örneği
nesnelerin interneti için veri kayıt alanları : thingspeak temel kullanım yazısında thingspeak üzerinde nasıl kanal oluşturulacağı ve temel yönetim özellikleri değinilmişti.
şimdi bu platform üzerine basit bir örnek yapalım. raspberry pi üzerinde phyton ile bir kaç temel parametreyi okuyarak thingspeak kanalı üzerine gönderelim.
thingspeak üzerinde bir kanalda veri tutulabiliyor. biz bu örneğimizde anlık cpu kullanımı, ram kullanımını ve cpu sıcaklık değerini gönderelim.
siz gpio arayüzünden aldığınız verileri kod üzerinde ufak bir değişiklik ile gönderebilirsiniz.
import httplib, urllib
import psutil
import time
import os
def cpu_sicaklik_oku():
res = os.popen('vcgencmd measure_temp').readline()
return(res.replace("temp=","").replace("'C\n",""))
if __name__ == "__main__":
while True:
cpu = psutil.cpu_percent()
ram = (psutil.avail_phymem()/1024)/1024
cpu_sicaklik = cpu_sicaklik_oku()
params = urllib.urlencode({'field1': cpu, 'field2':ram, 'field3':cpu_sicaklik, 'key':'THINKSPEAK_KEY'})
headers = {"Content-type": "application/x-www-form-urlencoded","Accept": "text/plain"}
conn = httplib.HTTPConnection("api.thingspeak.com:80")
conn.request("POST", "/update", params, headers)
response = conn.getresponse()
print response.status, response.reason
data = response.read()
conn.close()
time.sleep(60)
şimdi yazdığımız basit bu konu çalıştıralım.
pi@cicek ~ $ python thingspeak_ornek.py > /dev/null &
artık her 1 dakikada bir bu veriler okunarak thingspeak platformuna gönderilecektir. benim yapmış olduğum bu örneğin sonuçlarını
https://thingspeak.com/channels/70080/
adresinden bakılabilir. isterseniz web siteniz içerisinede sorunsuz olarak gömebiliyorsunuz.
<iframe width="450" height="260" style="border: 1px solid #cccccc;" src="http://api.thingspeak.com/channels/70080/charts/1?width=450& height=260&results=60&dynamic=true&yaxis=Y%C3%BCzde&xaxis=Tarih& title=CPU%20Kullan%C4%B1m" > </iframe>
raspberry üzerinden python tweepy kütüphanesi kullanılarak tweet gönderilmesi
linuxte iç ve dış ip adresi değişimlerinin twitter hesabına gönderilmesi yazısında linux üzerinden nasıl twit atılabileceğin dair bir şeyler yazmıştık. aynı işlemi raspberry üzerinden yapmak isteyebiliriz. ancak o yazıda anlatılan kütüphane ruby aitti. bize python ve c fazlasıyla yetecektir. raspberry üzerine birde ruby bulaştırmaya gerek yok.
python için işimize yarayacak bir çok kütüphane var ancak tweepy tercihimiz olacak. raspianımızı python-tweepy ve bağımlı olan kütüphanleri yükleyelim.
pi@cicek /etc/apt/sources.list.d $ sudo apt-get install python-tweepy
Reading package lists... Done
Building dependency tree
Reading state information... Done
The following extra packages will be installed:
python-oauth
Suggested packages:
python-tweepy-doc
The following NEW packages will be installed:
python-oauth python-tweepy
0 upgraded, 2 newly installed, 0 to remove and 0 not upgraded.
Need to get 39,0 kB of archives.
After this operation, 331 kB of additional disk space will be used.
Do you want to continue [Y/n]? Y
Get:1 http://mirrordirector.raspbian.org/raspbian/ wheezy/main python-oauth all 1.0.1-3 [14,2 kB]
Get:2 http://mirrordirector.raspbian.org/raspbian/ wheezy/main python-tweepy all 1.7.1-2+deb7u1 [24,8 kB]
Fetched 39,0 kB in 1s (32,8 kB/s)
Selecting previously unselected package python-oauth.
(Reading database ... 53951 files and directories currently installed.)
Unpacking python-oauth (from .../python-oauth_1.0.1-3_all.deb) ...
Selecting previously unselected package python-tweepy.
Unpacking python-tweepy (from .../python-tweepy_1.7.1-2+deb7u1_all.deb) ...
Setting up python-oauth (1.0.1-3) ...
Setting up python-tweepy (1.7.1-2+deb7u1) ...
kütüphanemiz şimdi raspberry üzerinde hazır ve kullanabiliriz. http://www.tweepy.org/ adresinden kütüphane hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.
eğer python-tweepy reponuzda yoksa pip ile kurabilirsiniz tabiki.
pi@cicek /etc/apt/sources.list.d $ sudo pip install tweepy
kurulum tamam tweepy adresinden kütüphanenin kullanıma kısaca baktıysanız basit bir örnek yapalım.. klasik olarak cpu nun sıcaklık değerini tweet olarak atalım.
twitter üzerinden https://apps.twitter.com/ gerekli ayarları önceden yapmış olmanız gerekmektedir. çünkü buradaki Consumer ve Access bilgiler gerekecek.
#!/usr/bin/env python
#gerekli kütüphaneleri import edelim
import os
import sys
import tweepy
#apps.twitter.com adresinden aldığımız consumer ve access bilgileri tanımlayalım
CONSUMER_KEY = 'size ait Consumer Key (API Key)'
CONSUMER_SECRET = 'size ait Consumer Secret (API Secret)'
ACCESS_KEY = 'size ait Access Token'
ACCESS_SECRET = 'size ait Access Token Secret'
#twitter ile doğrulama işlemleri gerçekleştirelim
auth = tweepy.OAuthHandler(CONSUMER_KEY, CONSUMER_SECRET)
auth.set_access_token(ACCESS_KEY, ACCESS_SECRET)
api = tweepy.API(auth)
#meşhur sıcaklık verisini alıp işleyelim
cmd = '/opt/vc/bin/vcgencmd measure_temp'
line = os.popen(cmd).readline().strip()
temp = line.split('=')[1].split("'")[0]
#sıcaklık bilgisini tweet olarak gönderelim.
api.update_status(temp);
kodumuzu çalıştırdığımız da

ekran görüntüsündeki gibi başarılı şekilde twitimiz public olarak atılmış oldu.
mqtt client pahonun python kütüphanesi kullanılarak cloudmqtt servisi üzerinde bir örnek
mqtt için her geçen yeni bir client, kütüphane yayınlanmaya devam ediyor. bunlardan en kullanışlarından bir tanesi kesinlikle paho .
sitesinde an itibariye mqtt için C/C++, Java, Javascript, Python, Go ve C# .NET destekleri olduğu görülmekte.
paho nun python kütüphaneleri kullanarak basit bir örnek yapalım. öncelikle gerekli kütüphaleri raspberry üzerine yükleyelim.
pi@cicek ~ $ sudo pip install paho-mqtt
eğer sisteminiz üzerinde pip kurulu değilse tabiki öncelikle pip kurulumunu yapmanız gerekmektedir.
pi@cicek ~ $ sudo apt-get install python-pip
gerekli kurulumları yaptıktan sonra kodumuzu yazarak gerekli testleri yapabiliriz. bu örnekte lokal bir broker kullanmak yerine cloudmqtt.com üzerinde yer alan servisi kullanalım. böylelikle uygulamalarımızı diğer sistemlere entegrasyonu konusunda ufak bir atmış oluruz. cloudmqtt üzerinde bir hesap oluşturak yeni bir servis oluşturalım.

yukarıdaki gibi bize kullanıcı adı şifre v.b. verecektir. sitesinde yer alan şablona uygun olarak test kodumuzu yazalım.
mport mosquitto, os, urlparse
import paho.mqtt.client as paho
def on_connect(mosq, obj, rc):
print("rc: " + str(rc))
def on_message(mosq, obj, msg):
print(msg.topic + " " + str(msg.qos) + " " + str(msg.payload))
def on_publish(mosq, obj, mid):
print("mid: " + str(mid))
def on_subscribe(mosq, obj, mid, granted_qos):
print("Subscribed: " + str(mid) + " " + str(granted_qos))
def on_log(mosq, obj, level, string):
print(string)
mqtt_pahoclient = paho.Client()
mqtt_pahoclient.on_message = on_message
mqtt_pahoclient.on_connect = on_connect
mqtt_pahoclient.on_publish = on_publish
mqtt_pahoclient.on_subscribe = on_subscribe
mqtt_pahoclient.on_log = on_log
url_str = os.environ.get('CLOUDMQTT_URL', 'mqtt://iskarfwb:tRi1l3nkuCCa@m20.cloudmqtt.com:11440')
#mqtt://USER:PASSWORD@host:port
url = urlparse.urlparse(url_str)
mqtt_pahoclient.username_pw_set(url.username, url.password)
mqtt_pahoclient.connect(url.hostname, url.port)
mqtt_pahoclient.subscribe("hello/world", 0)
mqtt_pahoclient.publish("hello/world", "my message")
rc = 0
while rc == 0:
rc = mqtt_pahoclient.loop()
print("rc: " + str(rc))
dosyamızı cloudmqtt_test.py olarak kaydedelim. site üzerinden websocket kısmını açalım ve
pi@cicek ~ $ python cloudmqtt_test.py
kodumuzu çalıştıralım. websocket arayüzünde

yukarıdaki gibi raspberrymiz üzerinden gelen mesajlarımızı görebileceğiz.

